4822 Sayılı Kanun ile Değişik
4077 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN
Kabul Tarihi:6.3.2003
BİRİNCİ KISIM
Amaç, Kapsam, Tanımlar
Amaç
Madde 1-
Bu Kanunun amacı, kamu yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve
güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu, aydınlatıcı, eğitici,
zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerden korunmasını sağlayıcı
önlemleri almak ve tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini
özendirmek ve bu konudaki politikaların oluşturulmasında gönüllü
örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2-
Bu Kanun, 1inci maddede belirtilen amaçlarla mal ve hizmet
piyasalarında tüketicinin taraflardan birini oluşturduğu her türlü
tüketici işlemini kapsar.
Tanımlar
Madde 3. - Bu Kanunun uygulamasında;
a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
b) Bakan: Sanayi ve Ticaret Bakanını,
c)
Mal: Alış-verişe konu olan taşınır eşyayı, konut ve tatil amaçlı
taşınmaz malları ve elektronik ortamda kullanılmak üzere hazırlanan
yazılım, ses, görüntü ve benzeri gayri maddi malları,
d) Hizmet: Bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan mal sağlama dışındaki her türlü faaliyeti,
e)
Tüketici: Bir mal veya hizmeti ticari veya mesleki olmayan amaçlarla
edinen, kullanan veya yararlanan gerçek ya da tüzel kişiyi,
f)
Satıcı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya mesleki
faaliyetleri kapsamında tüketiciye mal sunan gerçek veya tüzel kişileri,
g)
Sağlayıcı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya mesleki
faaliyetleri kapsamında tüketiciye hizmet sunan gerçek veya tüzel
kişileri,
h) Tüketici işlemi: Mal veya hizmet piyasalarında tüketici ile satıcı-sağlayıcı arasında yapılan her türlü hukuki işlemi,
ı)
İmalatçı-Üretici: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere tüketiciye
sunulmuş olan mal veya hizmetleri ya da bu mal veya hizmetlerin
hammaddelerini yahut ara mallarını üretenler ile mal üzerine kendi
ayırt edici işaretini, ticari markasını veya unvanını koyarak satışa
sunanları,
j) İthalatçı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak
üzere tüketiciye sunulmuş olan mal veya hizmetleri ya da bu mal veya
hizmetlerin hammaddelerini yahut ara mallarını yurt dışından getirerek
satışa sunan gerçek veya tüzel kişiyi,
k) Kredi veren:
Mevzuatları gereği tüketicilere nakit kredi vermeye yetkili olan banka,
özel finans kuruluşu ve finansman şirketlerini,
l) Reklam
veren: Ürettiği ya da pazarladığı malın/hizmetin tanıtımını yaptırmak,
satışını artırmak veya imajını yaratıp güçlendirmek amacıyla
hazırlattığı, içinde firmasının ya da mal/hizmet markasının yer aldığı
reklamları yayınlatan, dağıtan ya da başka yollarla sergileyen gerçek
ya da tüzel kişiyi,
m) Reklamcı: Ticari reklam ve ilânları
reklam verenin duyduğu ihtiyaç doğrultusunda hazırlayan ve reklam veren
adına yayınlanmasına aracılık eden ticari iletişim uzmanı gerçek ya da
tüzel kişiyi,
n) Mecra kuruluşu: Ticari reklam veya ilânı
hedef kitleye ulaştıran iletişim kanallarının ya da her türlü aracın
sahibi, işleticisi veya kiralayıcısı olan gerçek veya tüzel kişiyi,
o )
Teknik düzenleme: Bir ürünün ve hizmetin, ilgili idari hükümler de
dahil olmak üzere, özellikleri, işleme ve üretim yöntemleri, bunlarla
ilgili terminoloji, sembol, ambalajlama, işaretleme, etiketleme ve
uygunluk değerlendirilmesi işlemleri hususlarından biri veya birkaçını
belirten ilgili Bakanlık tarafından Resmi Gazetede yayımlanarak mecburi
uygulamaya konulan standartlar dahil olmak üzere uyulması zorunlu olan
her türlü düzenlemeyi,
p) Tüketici örgütleri: Tüketicinin korunması amacıyla kurulan dernek, vakıf veya bunların üst kuruluşlarını,
İfade eder.
İKİNCİ KISIM
Tüketicinin Korunması ve Aydınlatılması
Ayıplı Mal
Madde 4-
Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda ya da reklam
ve ilânlarında yer alan veya satıcı tarafından bildirilen veya
standardında veya teknik düzenlemesinde tespit edilen nitelik veya
niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan ya da tahsis veya kullanım
amacı bakımından değerini veya tüketicinin ondan beklediği faydaları
azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler
içeren mallar, ayıplı mal olarak kabul edilir.
Tüketici,
malın teslimi tarihinden itibaren otuz gün içerisinde ayıbı satıcıya
bildirmekle yükümlüdür. Tüketici bu durumda, bedel iadesini de içeren
sözleşmeden dönme, malın ayıpsız misliyle değiştirilmesi veya ayıp
oranında bedel indirimi ya da ücretsiz onarım isteme haklarına
sahiptir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle
yükümlüdür. Tüketici bu seçimlik haklarından biri ile birlikte ayıplı
malın neden olduğu ölüm ve/veya yaralanmaya yol açan ve/veya
kullanımdaki diğer mallarda zarara neden olan hallerde
imalatçı-üreticiden tazminat isteme hakkına da sahiptir.
İmalatçı-üretici,
satıcı, bayi, acente, ithalatçı ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına
göre kredi veren ayıplı maldan ve tüketicinin bu maddede yer alan
seçimlik haklarından dolayı müteselsilen sorumludur. Ayıplı malın neden
olduğu zarardan dolayı birden fazla kimse sorumlu olduğu takdirde
bunlar müteselsilen sorumludurlar. Satılan malın ayıplı olduğunun
bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Bu
madde ile ayıba karşı sorumlu tutulanlar, ayıba karşı daha uzun bir
süre ile sorumluluk üstlenmemişlerse, ayıplı maldan sorumluluk, ayıp
daha sonra ortaya çıkmış olsa bile malın tüketiciye teslimi tarihinden
itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Bu süre konut ve tatil amaçlı
taşınmaz mallarda beş yıldır. Ayıplı malın neden olduğu her türlü
zararlardan dolayı yapılacak talepler ise üç yıllık zamanaşımına
tabidir. Bu talepler zarara sebep olan malın piyasaya sürüldüğü günden
başlayarak on yıl sonra ortadan kalkar. Ancak, satılan malın ayıbı,
tüketiciden satıcının ağır kusuru veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı
süresinden yararlanılamaz.
Ayıplı
malın neden olduğu zararlardan sorumluluğa ilişkin hükümler dışında,
ayıplı olduğu bilinerek satın alınan mallar hakkında yukarıdaki
hükümler uygulanmaz.
Satışa
sunulacak ayıplı mal üzerine ya da ambalajına, imalatçı veya satıcı
tarafından tüketicinin kolaylıkla okuyabileceği şekilde "özürlüdür"
ibaresini içeren bir etiket konulması zorunludur. Yalnızca ayıplı mal
satılan veya bir kat ya da reyon gibi bir bölümü sürekli olarak ayıplı
mal satışına, tüketicinin bilebileceği şekilde tahsis edilmiş yerlerde
bu etiketin konulma zorunluluğu yoktur. Malın ayıplı olduğu hususu,
tüketiciye verilen fatura, fiş veya satış belgesi üzerinde gösterilir.
Güvenli
olmayan mallar, piyasaya özürlüdür etiketiyle dahi arz edilemez. Bu
ürünlere, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve
Uygulanmasına Dair Kanun hükümleri uygulanır. Bu hükümler, mal satışına
ilişkin her türlü tüketici işleminde de uygulanır.
Ayıplı Hizmet
Madde 4/A-
Sağlayıcı tarafından bildirilen reklam ve ilânlarında veya standardında
veya teknik kuralında tespit edilen nitelik veya niteliği etkileyen
niceliğine aykırı olan ya da yararlanma amacı bakımından değerini veya
tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran
maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren hizmetler, ayıplı hizmet
olarak kabul edilir.
Tüketici,
hizmetin ifa edildiği tarihten itibaren otuz gün içerisinde bu ayıbı
sağlayıcıya bildirmekle yükümlüdür. Tüketici bu durumda, sözleşmeden
dönme, hizmetin yeniden görülmesi veya ayıp oranında bedel indirimi
haklarına sahiptir. Tüketicinin sözleşmeyi sona erdirmesi, durumun
gereği olarak haklı görülemiyorsa, bedelden indirim ile yetinilir.
Tüketici, bu seçimlik haklarından biri ile birlikte 4 üncü maddede
belirtilen şartlar çerçevesinde tazminat da isteyebilir. Sağlayıcı,
tüketicinin seçtiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.
Sağlayıcı,
bayi, acente ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına göre kredi veren,
ayıplı hizmetten ve ayıplı hizmetin neden olduğu her türlü zarardan ve
tüketicinin bu maddede yer alan seçimlik haklarından dolayı
müteselsilen sorumludur. Sunulan hizmetin ayıplı olduğunun bilinmemesi
bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Daha
uzun bir süre için garanti verilmemiş ise, ayıp daha sonra ortaya
çıkmış olsa bile ayıplı hizmetten dolayı yapılacak talepler hizmetin
ifasından itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Ayıplı hizmetin
neden olduğu her türlü zararlardan dolayı yapılacak talepler ise üç
yıllık zamanaşımına tabidir. Ancak, sunulan hizmetin ayıbı, tüketiciden
sağlayıcının ağır kusuru veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı
süresinden yararlanılamaz.
Ayıplı
hizmetin neden olduğu zararlardan sorumluluğa ilişkin hükümler dışında,
ayıplı olduğu bilinerek edinilen hizmetler hakkında yukarıdaki hükümler
uygulanmaz.
Bu hükümler, hizmet sağlamaya ilişkin her türlü tüketici işleminde de uygulanır.
Satıştan Kaçınma
Madde 5-
Üzerinde "numunedir" veya "satılık değildir" ibaresi bulunmayan bir
malın; ticarî bir kuruluşun vitrininde, rafında veya açıkça görülebilir
herhangi bir yerinde teşhir edilmesi halinde satıcı bu malların
satışından kaçınamaz.
Hizmet sağlamada da haklı bir sebep olmaksızın kaçınılamaz.
Aksine
bir teamül, ticarî örf veya adet yoksa, satıcı bir mal veya hizmetin
satışını o mal veya hizmetin kendisi tarafından belirlenen miktar, sayı
veya ebat gibi koşullara ya da başka bir mal veya hizmetin satın
alınmasına bağlı kılamaz.
Diğer mal satışı ve hizmet sağlama sözleşmelerinde de bu hüküm uygulanır.
Sözleşmelerdeki Haksız Şartlar
Madde 6-
Satıcı veya sağlayıcının tüketiciyle müzakere etmeden, tek taraflı
olarak sözleşmeye koyduğu, tarafların sözleşmeden doğan hak ve
yükümlülüklerinde iyi niyet kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici
aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme koşulları haksız şarttır.
Taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu her türlü sözleşmede yer alan haksız şartlar tüketici için bağlayıcı değildir.
Eğer
bir sözleşme şartı önceden hazırlanmışsa ve özellikle standart
sözleşmede yer alması nedeniyle tüketici içeriğine etki edememişse, o
sözleşme şartının tüketiciyle müzakere edilmediği kabul edilir.
Sözleşmenin
bütün olarak değerlendirilmesinden, standart sözleşme olduğu sonucuna
varılırsa, bu sözleşmedeki bir şartın belirli unsurlarının veya
münferit bir hükmünün müzakere edilmiş olması, sözleşmenin kalan
kısmına bu maddenin uygulanmasını engellemez.
Bir satıcı veya sağlayıcı, bir standart şartın münferiden tartışıldığını ileri sürüyorsa, bunu ispat yükü ona aittir.
6/A,
6/B, 6/C, 7, 9, 9/A, 10, 10/A ve 11/A maddelerinde yazılı olarak
düzenlenmesi öngörülen tüketici sözleşmeleri en az oniki punto ve koyu
siyah harflerle düzenlenir ve sözleşmede bulunması gereken şartlardan
bir veya birkaçının bulunmaması durumunda eksiklik sözleşmenin
geçerliliğini etkilemez. Bu eksiklik satıcı veya sağlayıcı tarafından
derhal giderilir.
Bakanlık
standart sözleşmelerde yer alan haksız şartların tespit edilmesine ve
bunların sözleşme metninden çıkartılmasının sağlanmasına ilişkin usul
ve esasları belirler.
Taksitle Satış
Madde 6/A-
Taksitle satış, satım bedelinin en az iki taksitle ödendiği ve malın
veya hizmetin sözleşmenin düzenlendiği anda teslim veya ifa edildiği
satım türüdür.
Taksitle
satış sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması zorunludur. Sözleşmede
bulunması gereken asgari koşullar aşağıda gösterilmiştir:
a) Tüketicinin ve satıcı veya sağlayıcının isim, unvan, açık adresleri ve varsa erişim bilgileri,
b) Malın veya hizmetin Türk Lirası olarak vergiler dahil peşin satış fiyatı,
c) Vadeye göre faiz ile birlikte ödenecek Türk Lirası olarak toplam satış fiyatı,
d)
Faiz miktarı, faizin hesaplandığı yıllık oran ve sözleşmede belirlenen
faiz oranının yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere gecikme faizi oranı,
e) Peşinat tutarı,
f) Ödeme planı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları.
Satıcı
veya sağlayıcı, bu bilgilerin sözleşmede yer almasını sağlamak ve
taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye
vermekle yükümlüdür. Sözleşmeden ayrı olarak kıymetli evrak niteliğinde
senet düzenlenecekse, bu senet, her bir taksit ödemesi için ayrı ayrı
olacak şekilde ve sadece nama yazılı olarak düzenlenir. Aksi takdirde,
kambiyo senedi geçersizdir.
Taksitle
satışlarda; tüketici, borçlandığı toplam miktarı önceden ödeme hakkına
sahiptir. Tüketici aynı zamanda, bir taksit miktarından az olmamak
şartıyla bir veya birden fazla taksit ödemesinde bulunabilir. Her iki
durumda da satıcı, ödenen miktara göre gerekli faiz indirimini yapmakla
yükümlüdür.
Satıcı
veya sağlayıcı, taksitlerden birinin veya birkaçının ödenmemesi halinde
kalan borcun tümünün ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak;
ancak satıcının veya sağlayıcının bütün edimlerini ifa etmiş olması
durumunda ve tüketicinin birbirini izleyen en az iki taksidi ödemede
temerrüde düşmesi ve ödenmeyen taksit toplamının satış bedelinin en az
onda biri olması halinde kullanılabilir. Ancak satıcının veya
sağlayıcının bu hakkını kullanabilmesi için en az bir hafta süre
vererek muacceliyet uyarısında bulunması gerekir.
Sözleşme şartları tüketici aleyhine hiçbir şekilde değiştirilemez.
Devre tatil
Madde 6/B-
Devre tatil sözleşmeleri, en az üç yıl süre için yapılan ve bu süre
zarfında yıl içinde, belirli veya belirlenebilecek ve bir haftadan az
olmayacak bir dönem için bir veya daha fazla sayıdaki taşınmazın
kullanım hakkının devri ya da devri taahhüdünü içeren ve bir nüshasının
tüketiciye verilmesi zorunlu, yazılı sözleşme ya da sözleşmeler
grubudur.
Devre tatil sözleşmelerine ilişkin usul ve esasları Bakanlık belirler.
Paket tur
Madde 6/C-
Paket tur sözleşmeleri; ulaştırma, konaklama ve bunlara yardımcı
sayılmayan diğer turistik hizmetlerin en az ikisinin birlikte, her
şeyin dahil olduğu fiyatla satılan veya satış taahhüdü yapılan ve
hizmeti yirmidört saatten uzun bir süreyi kapsayan veya gecelik
konaklamayı içeren ve bir nüshasının tüketiciye verilmesi zorunlu,
önceden düzenlenmiş yazılı sözleşmelerdir.
Paket tur sözleşmelerine ilişkin usul ve esasları Bakanlık belirler.
Kampanyalı Satışlar
Madde 7-
Kampanyalı satış, gazete, radyo, televizyon ilânı ve benzeri yollarla
tüketiciye duyurularak düzenlenen kampanyalara iştirakçi kabul edilmesi
ve malın veya hizmetin daha sonra teslim veya ifa edilmesi suretiyle
yapılan satımdır.
Kampanyalı satışlar Bakanlığın izni ile yapılır.
Bakanlık hangi tür satışların izne tabi olacağını, ön ödeme, taksit
miktarı, teslim süresi, üretici firma garantisi, yatırılacak teminat
ile kampanyalı satışlarda uyulması gereken usul ve esasları tespit
eder.
İlan ve taahhüt edilen mal veya hizmetin teslimatının veya
ifasının hiç ya da gereği gibi yapılmaması durumunda, satıcı,
sağlayıcı, bayi, acente, imalatçı-üretici, ithalatçı ve 10 uncu
maddenin beşinci fıkrasına göre kredi veren müteselsilen sorumludur.
Tüketici
kampanyadan ayrılmaya karar verdikten sonra kampanyayı düzenleyen, mal
veya hizmetin tüketiciye teslim tarihini geçmemek şartıyla tüketicinin
o ana kadar ödediği tüm bedeli ödemekle yükümlüdür.
Kampanyayı
düzenleyen, kampanyalı satışlarda düzenlenecek yazılı sözleşmede, 6/A
maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen bilgilere ek olarak "kampanya
bitiş tarihi" ve "mal veya hizmetin teslim veya yerine getirilme tarih
ve şekli"ne ilişkin bilgileri de içeren sözleşmenin bir nüshasını
tüketiciye vermek zorundadır.
Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça, ön ödeme tutarı, mal veya hizmetin satış bedelinin yüzde kırkından fazla olamaz.
Kampanyalı
satışlarda malın teslim ya da hizmetin ifa süresi on iki ayı aşamaz.
Konut ve tatil amaçlı taşınmaz mallar için bu süre otuz aydır.
Tüketicinin
ödemeye ilişkin tüm edimlerini yerine getirmesi durumunda, malın
teslimi ya da hizmetin ifası, ödemenin bitimini takiben en geç bir ay
içinde yapılmak zorundadır.
Kampanyalı taksitle satışlarda 6/A maddesi hükümleri de uygulanır.
Kapıdan Satış
Madde 8- Kapıdan satış; işyeri, fuar, panayır gibi satış mekanları dışında yapılan satımlardır.
Bakanlık,
kapıdan satış yapacaklarda aranılacak nitelikleri, bu Kanuna tabi olan
ve olmayan kapıdan satışları ve kapıdan satışlara ilişkin uygulama usul
ve esaslarını belirler.
Bu
tür satışlarda; tüketici, teslim aldığı tarihten itibaren yedi gün
içinde malı kabul etmekte veya hiçbir gerekçe göstermeden ve hiçbir
yükümlülük altına girmeden reddetmekte serbesttir. Hizmetlerin
satımında ise bu süre, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren
başlar. Bu süre dolmadan satıcı veya sağlayıcı, kapıdan satış işlemine
konu mal veya hizmet karşılığında tüketiciden herhangi bir isim altında
ödeme yapmasını veya borç altına sokan herhangi bir belge vermesini
isteyemez. Satıcı, cayma bildirimi kendisine ulaştığı andan itibaren
yirmi gün içerisinde malı geri almakla yükümlüdür.
Tüketici, malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalarından sorumlu değildir.
Taksitle yapılan kapıdan satışlarda 6/A maddesi, kampanyalı kapıdan satışlarda 7 nci madde hükümleri ayrıca uygulanır.
Kapıdan Satışlarda Satıcının ve Sağlayıcının Yükümlülüğü
Madde 9-
Kapıdan satış sözleşmelerinde, sözleşmede bulunması gereken diğer
unsurlara ilave olarak mal veya hizmetin nitelik ve niceliğine ilişkin
açıklayıcı bilgiler, cayma bildiriminin yapılacağı açık adres ve en az
on altı punto ve koyu siyah harflerle yazılmış aşağıdaki ibare yer
almak zorundadır:
Tüketicinin
hiçbir hukuki ve cezai sorumluluk üstlenmeksizin ve hiçbir gerekçe
göstermeksizin teslim aldığı veya sözleşmenin imzalandığı tarihten
itibaren yedi gün içerisinde malı veya hizmeti reddederek sözleşmeden
cayma hakkının var olduğunu ve cayma bildiriminin satıcı/sağlayıcıya
ulaşması tarihinden itibaren malı geri almayı taahhüt ederiz.
Tüketici,
sahip olduğu haklarının da yazılı bulunduğu sözleşmeyi imzalar ve kendi
el yazısı ile tarihini yazar. Satıcı veya sağlayıcı, bu bilgilerin
sözleşmede yer almasını sağlamak ve taraflar arasında akdedilen
sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye vermekle yükümlüdür.
Bu
madde hükümlerine göre düzenlenmiş bir sözleşmenin ve malın tüketiciye
teslim edildiğini ispat satıcıya veya sağlayıcıya aittir. Aksi
takdirde, tüketici cayma hakkını kullanmak için yedi günlük süre ile
bağlı değildir.
Mesafeli Sözleşmeler
Madde 9/A-
Mesafeli sözleşmeler; yazılı, görsel, telefon ve elektronik ortamda
veya diğer iletişim araçları kullanılarak ve tüketicilerle karşı
karşıya gelinmeksizin yapılan ve malın veya hizmetin tüketiciye anında
veya sonradan teslimi veya ifası kararlaştırılan sözleşmelerdir.
Mesafeli
satış sözleşmesinin akdinden önce, ayrıntıları Bakanlıkça çıkarılacak
tebliğle belirlenecek bilgilerin tüketiciye verilmesi zorunludur.
Tüketici, bu bilgileri edindiğini yazılı olarak teyit etmedikçe
sözleşme akdedilemez. Elektronik ortamda yapılan sözleşmelerde teyid
işlemi, yine elektronik ortamda yapılır.
Satıcı
ve sağlayıcı, tüketicinin siparişi kendisine ulaştığı andan itibaren
otuz gün içerisinde edimini yerine getirir. Bu süre, tüketiciye daha
önceden yazılı olarak bildirilmek koşuluyla en fazla on gün
uzatılabilir.
Satıcı
veya sağlayıcı elektronik ortamda tüketiciye teslim edilen gayri maddî
malların veya sunulan hizmetlerin teslimatının ayıpsız olarak
yapıldığını ispatla yükümlüdür.
Cayma
hakkı süresince sözleşmeye konu olan mal veya hizmet karşılığında
tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme yapmasının veya borç altına
sokan herhangi bir belge vermesinin istenemeyeceğine ilişkin hükümler
dışında kapıdan satışlara ilişkin hükümler mesafeli sözleşmelere de
uygulanır.
Satıcı
veya sağlayıcı cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren
on gün içinde almış olduğu bedeli, kıymetli evrakı ve tüketiciyi bu
hukukî işlemden dolayı borç altına sokan her türlü belgeyi iade etmek
ve yirmi gün içerisinde de malı geri almakla yükümlüdür.
Tüketici Kredisi
Madde 10- Tüketici
kredisi, tüketicilerin bir mal veya hizmet edinmek amacıyla kredi
verenden nakit olarak aldıkları kredidir. Tüketici kredisi
sözleşmesinin yazılı olarak yapılması ve bu sözleşmenin bir nüshasının
tüketiciye verilmesi zorunludur. Taraflar arasında akdedilen sözleşmede
öngörülen kredi şartları, sözleşme süresi içerisinde tüketici aleyhine
değiştirilemez.
Sözleşmede;
a) Tüketici kredisi tutarı,
b) Faiz ve diğer unsurlarla birlikte toplam borç tutarı,
c) Faizin hesaplandığı yıllık oran,
d) Ödeme tarihleri, anapara, faiz, fon ve diğer masrafların ayrı ayrı belirtildiği ödeme planı,
e) İstenecek teminatlar,
f) Akdi faiz oranının yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere gecikme faizi oranı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları,
h) Kredinin vadesinden önce kapatılmasına ilişkin şartlar,
ı)
Kredinin yabancı para birimi cinsinden kullandırılması durumunda, geri
ödemeye ilişkin taksitlerin ve toplam kredi tutarının hesaplanmasında,
hangi tarihteki kurun dikkate alınacağına ilişkin şartlar,
yer alır.
Kredi
veren, taksitlerden birinin veya birkaçının ödenmemesi halinde kalan
borcun tümünün ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak; ancak
kredi verenin bütün edimlerini ifa etmiş olması durumunda ve
tüketicinin birbirini izleyen en az iki taksidi ödemede temerrüde
düşmesi halinde kullanılabilir. Ancak kredi verenin bu hakkını
kullanabilmesi için en az bir hafta süre vererek muacceliyet uyarısında
bulunması gerekir. Tüketici kredisinin teminatı olarak şahsi teminat
verildiği hallerde, kredi veren, asıl borçluya başvurmadan, kefilden
borcun ifasını isteyemez.
Tüketici,
kredi verene borçlandığı toplam miktarı önceden ödeyebileceği gibi aynı
zamanda vadesi gelmemiş bir ya da birden çok taksit ödemesinde de
bulunabilir. Her iki durumda da kredi veren, ödenen miktara göre
gerekli faiz ve komisyon indirimini yapmakla yükümlüdür. Bakanlık
ödenen miktara göre gerekli faiz ve komisyon indiriminin ne oranda
yapılacağının usul ve esaslarını belirler.
Kredi
verenin, tüketici kredisini, belirli marka bir mal veya hizmet satın
alınması ya da belirli bir satıcı veya sağlayıcı ile yapılacak satış
sözleşmesi şartı ile vermesi durumunda satılan malın veya hizmetin hiç
ya da zamanında teslim veya ifa edilmemesi halinde kredi veren
tüketiciye karşı satıcı veya sağlayıcı ile birlikte müteselsilen
sorumlu olur.
Kredi
verenin ödemeleri bir kıymetli evraka bağlaması ya da krediyi kıymetli
evrak kabul etmek suretiyle teminat altına alması yasaktır. Bu yasağa
rağmen tüketiciden bir kıymetli evrak alınacak olursa, tüketici bu
kıymetli evrakı kredi verenden geri istemek hakkına sahiptir. Ayrıca,
kredi veren kıymetli evrakın ciro edilmesi sebebiyle tüketicinin
uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür.
Kredi Kartları
Madde 10/A-
Kredi kartı ile mal veya hizmet alımı sonucu nakdi krediye dönüşen veya
kredi kartı ile nakit çekim suretiyle kullanılan krediler de 10 uncu
madde hükümlerine tabidir. Ancak, bu tür krediler hakkında 10 uncu
maddenin ikinci fıkrasının (a), (b), (h) ve (ı) bentleri ile dördüncü
fıkra hükmü uygulanmaz.
Kredi
veren tarafından tüketiciye gönderilen dönemsel hesap özetleri, 10 uncu
maddenin ikinci fıkrasının (d) bendinde öngörülen ödeme planı
hükmündedir. Dönemsel hesap özetinde yer alan asgari ödeme tutarının
vadesinde ödenmemesi halinde; tüketici, 10 uncu maddenin (f) bendinde
yer alan gecikme faizi dışında herhangi bir isim altında yükümlülük
altına sokulamaz.
Kredi
veren faiz artırımını otuz gün önceden tüketiciye bildirmek zorundadır.
Kredi veren tarafından artırılan faiz oranı geriye dönük olarak
uygulanamaz. Tüketici bildirim tarihinden itibaren en geç altmış gün
içinde tüm borcu ödeyip kredi kullanmaya son verdiği takdirde faiz
artışından etkilenmez.
Mal
veya hizmetin kredi kartı ile satın alındığı durumlarda, satıcı veya
sağlayıcı, tüketiciden komisyon veya benzeri bir isim altında ilave
ödemede bulunmasını isteyemez.
Süreli Yayınlar
Madde 11-
Süreli yayın kuruluşlarınca düzenlenen ve her ne amaç ve şekilde olursa
olsun, bilet, kupon, iştirak numarası, oyun, çekiliş ve benzeri
yollarla süreli yayın dışında ikinci bir ürün ve/veya hizmetin
verilmesinin taahhüt edildiği durumlarda; kitap, dergi, ansiklopedi,
afiş, bayrak, poster, sözlü veya görüntülü manyetik bant veya optik
disk gibi süreli yayıncılık amaçlarına aykırı olmayan kültürel ürünler
dışında hiçbir mal ya da hizmetin taahhüdü ve dağıtımı yapılamaz. Bu
amaçla kampanya düzenlenmesi halinde, kampanya süresi altmış günü
geçemez. Kampanya konusu mal veya hizmet bedelinin bir bölümünün
tüketici tarafından karşılanması istenemez.
Süreli
yayın kuruluşu, kampanyaya ait reklam ve ilânlarında, kampanya konusu
mal veya hizmetin Türkiye genelinde teslim ve ifa tarihlerine ilişkin
programını ilân etmek ve kampanya konusu mal veya hizmetin teslim ve
ifasını, kampanyanın bitiminden itibaren otuz gün içinde yerine
getirmek zorundadır.
Kampanya
süresince, süreli yayının satış fiyatı, ikinci ürün olarak verilmesi
taahhüt edilen mal veya hizmetin yol açtığı maliyet artışı nedeniyle
artırılamaz. Kampanya konusu mal veya hizmet taahhüdü ve dağıtımı
bölünerek yapılamayacağı gibi, bu mal veya hizmetin ayrılmaz ya da
tamamlayıcı parçaları da ayrı bir kampanya konusu haline getirilemez.
Bu Kanunun uygulamasında, ikinci ürün olarak verilmesi taahhüt edilen
her bir mal veya hizmete ilişkin işlemler bağımsız bir kampanya olarak
kabul edilir.
Süreli yayın kuruluşları tarafından düzenlenmeyen,
ancak süreli yayınla doğrudan veya dolaylı irtibatlandırılan
kampanyalar da bu hükümlere tabidir.
Abonelik Sözleşmeleri
Madde 11/A-
Her türlü abonelik sözleşmelerine taraf olan tüketiciler, isteklerini
satıcıya yazılı olarak bildirmek kaydıyla aboneliklerine tek taraflı
son verebilirler.
Satıcı
tüketicinin aboneliğe son verme isteğini, yazılı bildirimin kendisine
ulaştığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde yerine getirmekle
yükümlüdür.
Süreli
yayın aboneliğine son verme isteği ise; yazılı bildirimin satıcıya
ulaştığı tarihten itibaren günlük yayınlarda onbeş gün, haftalık
yayınlarda bir ay, aylık yayınlarda üç ay sonra yürürlüğe girer. Daha
uzun süreli yayınlarda ise, bildirimden sonraki ilk yayını müteakiben
yürürlüğe konulur.
Satıcı, abone ücretinin geri kalan kısmını hiçbir kesinti yapmaksızın onbeş gün içinde iade etmekle yükümlüdür.
Fiyat Etiketi
Madde 12- Perakende
satışa arz edilen malların veya ambalajlarının yahut kaplarının üzerine
kolaylıkla görülebilir, okunabilir şekilde o malla ilgili tüm vergiler
dahil fiyat, üretim yeri ve ayırıcı özelliklerini içeren etiket
konulması, etiket konulması mümkün olmayan hallerde aynı bilgileri
kapsayan listelerin görülebilecek şekilde uygun yerlere asılması
zorunludur.
Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren listeler de birinci fıkraya göre düzenlenerek asılır.
Etiket,
fiyat ve tarife listelerinde belirtilen fiyat ile kasa fiyatı arasında
fark olması durumunda tüketici lehine olan fiyat üzerinden satış
yapılır.
Fiyatı;
Bakanlar Kurulu, kamu kurum ve kuruluşları veya kamu kurumu niteliğinde
meslek kuruluşları tarafından belirlenen mal veya hizmetlerin,
belirlenen bu fiyatın üzerinde bir fiyatla satışa sunulması yasaktır.
Bakanlık,
etiket ve tarife listelerinin şeklini, içeriğini, usul ve esaslarını
bir yönetmelikle düzenler. Bakanlık ve belediyeler, bu madde
hükümlerinin uygulanması ve izlenmesine ilişkin işleri yürütmekle ayrı
ayrı görevlidirler.
Garanti Belgesi
Madde 13-
İmalatçı veya ithalatçılar ithal ettikleri veya ürettikleri sanayi
malları için Bakanlıkça onaylı garanti belgesi düzenlemek zorundadır.
Mala ilişkin faturanın tarih ve sayısını içeren garanti belgesinin
tekemmül ettirilerek tüketiciye verilmesi sorumluluğu satıcı, bayi veya
acenteye aittir. Garanti süresi malın teslim tarihinden itibaren başlar
ve asgari iki yıldır. Ancak, özelliği nedeniyle bazı malların garanti
şartları, Bakanlıkça başka bir ölçü birimi ile belirlenebilir.
Satıcı;
garanti belgesi kapsamındaki malların, garanti süresi içerisinde
arızalanması halinde malı işçilik masrafı, değiştirilen parça bedeli ya
da başka herhangi bir ad altında hiçbir ücret talep etmeksizin tamir
ile yükümlüdür.
Tüketici
onarım hakkını kullanmışsa, garanti süresi içerisinde sık arızalanması
nedeniyle maldan yararlanamamanın süreklilik arz etmesi veya tamiri
için gereken azami sürenin aşılması veya tamirinin mümkün
bulunmadığının anlaşılması hallerinde, 4 üncü maddede yer alan diğer
seçimlik haklarını kullanabilir. Satıcı bu talebi reddedemez.
Tüketicinin
bu talebinin yerine getirilmemesi durumunda satıcı, bayi, acente,
imalatçı-üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur.
Tüketicinin
malı kullanım kılavuzunda yer alan hususlara aykırı kullanmasından
kaynaklanan arızalar, iki ve üçüncü fıkra hükümleri kapsamı dışındadır.
Bakanlık,
hangi sanayi mallarının garanti belgesi ile satılmak zorunda
bulunduğunu ve bu malların arızalarının tamiri için gereken azami
süreleri Türk Standartları Enstitüsünün görüşünü alarak tespit ve
ilânla görevlidir.
Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu
Madde 14-
Yurt içinde üretilen veya ithal edilen sanayi mallarının tanıtım,
kullanım, bakım ve basit onarımına ilişkin Türkçe kılavuzla ve
gerektiğinde uluslararası sembol ve işaretleri kapsayan etiketle
satılması zorunludur.
Bakanlık, sanayi mallarından hangilerinin
tanıtma ve kullanım kılavuzu ve etiket ile satılmak zorunda bulunduğunu
ve bunlarda bulunması gereken asgari unsurları Türk Standartları
Enstitüsünün görüşünü alarak tespit ve ilânla görevlidir.
Satış Sonrası Hizmetler
Madde 15-
İmalatçı veya ithalatçılar, sattıkları, ürettikleri veya ithal
ettikleri sanayi malları için o malın Bakanlıkça tespit ve ilân edilen
kullanım ömrü süresince, yeterli teknik personel ve yedek parça stoku
bulundurmak suretiyle bakım ve onarım hizmetlerini sunmak zorundadırlar.
İmalatçı veya ithalatçıların bulundurmaları gereken yedek parça stok miktarı Bakanlıkça belirlenir.
İthalatçının
herhangi bir şekilde ticari faaliyetinin sona ermesi halinde, kullanım
ömrü süresince bakım ve onarım hizmetlerini, o malın yeni ithalatçısı
sunmak zorundadır.
Bakanlık,
hangi mallar için servis istasyonları kurulmasının zorunlu olduğu ile
servis istasyonlarının kuruluş ve işleyişine dair usul ve esasları Türk
Standartları Enstitüsünün görüşünü alarak tespit ve ilânla görevlidir.
Garanti
belgesiyle satılmak zorunda olan bir sanayi malının garanti süresi
sonrasında arızalanması durumunda, o malın Bakanlıkça belirlenen azami
tamir süresi içerisinde onarımı zorunludur.
Ticari Reklam ve İlanlar
Madde 16-
Ticari reklam ve ilânların kanunlara, Reklam Kurulunca belirlenen
ilkelere, genel ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına uygun, dürüst
ve doğru olmaları esastır.
Tüketiciyi
aldatıcı, yanıltıcı veya onun tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar
edici, tüketicinin can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet
hareketlerini ve suç işlemeyi özendirici, kamu sağlığını bozucu,
hastaları, yaşlıları, çocukları ve özürlüleri istismar edici reklam ve
ilânlar ve örtülü reklam yapılamaz.
Aynı ihtiyaçları karşılayan ya da aynı amaca yönelik rakip mal ve hizmetlerin karşılaştırmalı reklamları yapılabilir.
Reklam veren, ticari reklam veya ilânda yer alan somut iddiaları ispatla yükümlüdür.
Reklam verenler, reklamcılar ve mecra kuruluşları bu madde hükümlerine uymakla yükümlüdürler.
Reklam Kurulu
Madde 17-
Ticari reklam ve ilânlarda uyulması gereken ilkeleri belirlemek, bu
ilkeler çerçevesinde ticari reklam ve ilânları incelemek ve inceleme
sonucuna göre, 16 ncı madde hükümlerine aykırı reklam ve ilânları üç
aya kadar tedbiren durdurma ve/veya durdurma ve/veya aynı yöntemle
düzeltme ve/veya para cezası verme hususlarında görevli bir Reklam
Kurulu oluşturulur. Reklam Kurulu kararları Bakanlıkça uygulanır.
Reklam
Kurulu, ticari reklam ve ilânlarda uyulması gereken ilkeleri
belirlemede; ülke koşullarının yanı sıra, reklamcılık alanında evrensel
kabul görmüş tanım ve kuralları da dikkate alır.
Başkanlığı, Bakanın görevlendireceği ilgili Genel Müdür tarafından yürütülen Reklam Kurulu;
a) Bakanlıkça ilgili Genel Müdür Yardımcıları arasından görevlendirilecek bir üye,
b) Adalet Bakanlığınca, bu Bakanlıkta idari görevlerde çalışan hakimler arasından görevlendirilecek bir üye,
c) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunca görevlendirilecek reklam konusunda uzman bir üye,
d) Yükseköğretim Kurulunun reklamcılık alanında uzman üniversite öğretim elemanları arasından seçeceği bir üye,
e) Türk Tabibleri Birliği Merkez Konseyinin görevlendireceği doktor bir üye,
f) Türkiye Barolar Birliğinin görevlendireceği avukat bir üye,
g) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin değişik sektörlerden görevlendireceği dört üye,
h) Türkiyedeki tüm gazeteciler derneklerinin kendi aralarından seçeceği bir üye,
i) Reklamcılar derneklerinin veya varsa üst kuruluşlarının seçeceği bir üye,
j)
Tüketici Konseyinin Konseye katılan tüketici örgütü temsilcileri
arasından seçeceği veya üst örgütlerinin görevlendireceği bir üye,
k) Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin görevlendireceği bir üye,
l) Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonunun görevlendireceği bir üye,
m) Türk Standartları Enstitüsünden bir üye,
n) Diyanet İşleri Başkanlığından bir üye,
o) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinden bir üye,
p) İşçi sendikaları konfederasyonlarından bir üye,
r) Memur sendikaları konfederasyonlarından bir üye,
s) Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğinin görevlendireceği bir üye,
t) Ankara, İstanbul ve İzmir Büyükşehir Belediyelerinin kendi aralarından seçeceği bir üye,
u) Türk Eczacılar Birliğinden bir üye,
v) Türk Diş Hekimleri Birliğinden bir üye,
olmak üzere yirmibeş üyeden oluşur.
Kurul
üyelerinin görev süreleri üç yıldır. Süresi bitenler yeniden
görevlendirilebilir veya seçilebilir. Üyelikler herhangi bir sebeple
boşaldığı takdirde boşalan yerlere üçüncü fıkra esasları dahilinde bir
ay içerisinde görevlendirme veya seçim yapılır.
Kurul en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı üzerine toplanır.
Kurul, Başkan dahil en az ondört üyenin hazır bulunması ile toplanır ve toplantıya katılanların çoğunluğu ile karar verir.
Kurul,
gerekli görülen hallerde sürekli ve geçici olarak görev yapmak üzere
özel ihtisas komisyonları kurabilir. Kurulun bu komisyonlarda görev
yapmasını uygun göreceği kamu personeli, ilgili kamu kuruluşlarınca
görevlendirilir.
Kurul
üyeleri ile özel ihtisas komisyonu üyelerinden kamu görevlisi olanlara
verilecek huzur hakkı ile kamu görevlisi olmayan kurul üyelerine
ödenecek huzur ücreti Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak
Bakanlıkça belirlenir.
Kurulun sekretarya hizmetleri Bakanlık tarafından yerine getirilir.
Reklam
Kurulu kararları, tüketicilerin bilgilendirilmesi, aydınlatılması ve
ekonomik çıkarlarının korunması amacıyla Reklam Kurulu Başkanlığınca
açıklanır.
Reklam
Kurulunun görevleri, kuruluş, çalışma usul ve esasları ile sekretarya
hizmetlerinin ne suretle yerine getirileceği Bakanlık tarafından
çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.
Zararlı Tehlikeli Mal ve Hizmetler
Madde 18- Tüketicinin
kullanımına sunulan mal ve hizmetlerin kişi beden ve ruh sağlığı ile
çevreye zararlı veya tehlikeli olabilmesi durumunda, bu malların
emniyetle kullanılabilmesi için üzerine veya ekli kullanım
kılavuzlarına, bu durumla ilgili açıklayıcı bilgi ve uyarılar, açıkça
görülecek ve okunacak şekilde konulur veya yazılır.
Bakanlık,
hangi mal veya hizmetlerin açıklayıcı bilgi ve uyarıları taşıması
gerektiğini ve bu bilgi ve uyarıların şeklini ve yerini ilgili bakanlık
ve diğer kuruluşlarla birlikte tespit ve ilânla görevlidir.
Mal ve Hizmet Denetimi
Madde 19-
Tüketiciye sunulan mal ve hizmetler; ilgili bakanlıklar tarafından
Resmi Gazetede yayımlanarak mecburi uygulamaya konulan standartlar
dahil olmak üzere uyulması zorunlu olan teknik düzenlemeye uygun
olmalıdır.
İlgili
bakanlıklar, bu esaslara göre denetim yapmak veya yaptırmakla
görevlidir. Mal ve hizmet denetimine ilişkin usul ve esaslar her bir
ilgili bakanlıkça ayrı ayrı tespit ve ilân edilir.
Tüketicinin Eğitilmesi
Madde 20-
Tüketicinin eğitilmesi konusunda örgün ve yaygın eğitim kurumlarının
ders programlarına, Millî Eğitim Bakanlığınca gerekli ilaveler yapılır.
Tüketicinin
eğitilmesi ve bilinçlendirilmesi için radyo ve televizyonlarda
programlar düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar, Tüketici Konseyinin
önerisi ile Bakanlıkça tespit ve ilân olunur.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Tüketici Kuruluşları
Tüketici Konseyi
Madde 21-
Tüketicinin sorunlarının, ihtiyaçlarının ve çıkarlarının korunmasına
ilişkin gerekli tedbirleri araştırmak, sorunların evrensel tüketici
hakları doğrultusunda çözülmesi için alınacak tedbirlerle, bu Kanunun
uygulanmasına yönelik tedbirlere dair görüşleri, ilgili mercilerce
öncelikle ele alınmak üzere iletmek amacıyla, Bakanlığın
koordinatörlüğünde bir "Tüketici Konseyi" kurulur.
Tüketici
Konseyi, Bakanın veya görevlendireceği bir Bakanlık görevlisinin
başkanlığında, Adalet, İçişleri, Maliye, Milli Eğitim, Sağlık,
Ulaştırma, Tarım ve Köyişleri, Sanayi ve Ticaret, Turizm ve Çevre
bakanlıkları ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Hazine
Müsteşarlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı, Türk Patent Enstitüsü
Başkanlığı, Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı, Türk Standartları
Enstitüsü Başkanlığı, Rekabet Kurumu, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu,
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, Telekomünikasyon Kurumu, Türk
Akreditasyon Kurumu, Milli Prodüktivite Merkezi, Diyanet İşleri
Başkanlığı, büyük şehir belediyeleri, il belediyelerini temsilen Türk
Belediyeler Birliği, işçi sendikaları konfederasyonları, memur
sendikaları konfederasyonları,Türkiye